ciasteczka Portal Dzień Dobry Brodnica w celu świadczenia usług lepszej jakości wykorzystuje ciasteczka (ang. cookies).
Są one używane w celach reklamowych, statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkownika.

Dzień Dobry Brodnica

Borelioza - kleszcze - zasady profilaktyki

wyświetleń: 98025 czerwca, 07:39 | źródło: UG Brodnica/PPIS w Brodnicy

Na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, jak również powiatu brodnickiego od wielu lat utrzymuje się wysoki poziom zachorowań na boreliozę z Lyme. W ubiegłym roku w całym województwie kujawsko-pomorskim odnotowano 549 przypadków boreliozy, 50 osób trafiło do szpitala.

W powiecie brodnickim w 2018 r. zarejestrowano 28 potwierdzonych przypadków zachorowań na boreliozę, 5 przypadków hospitalizowano. W roku 2017 odnotowano 22 zachorowania na tę chorobę, hospitalizowano 2 osoby, pozostali leczeni byli ambulatoryjnie na podstawie objawów klinicznych (rumień wędrujący) osoby hospitalizowane miały postać neurologiczną boreliozy - u 26 letniego mężczyzny stwierdzono porażenie nerwu VII twarzowego obustronne, osłabienie ruchowe; u 45 letniego mężczyzny wystąpiło porażenie nerwu VII twarzowego jednostronne oraz porażenie nerwu I wzrokowego.

 

Powyższe dane epidemiologiczne są wielce niedoszacowane, z uwagi na fakt, iż nie każdy przypadek ukąszenia przez kleszcza jest konsultowany przez lekarza, do PSSE w Brodnicy placówki opieki zdrowotnej zgłaszają tylko przypadki zachorowania rozpoznane na podstawie objawów klinicznych, bądź badań laboratoryjnych. Natomiast PSSE w Brodnicy rejestruje tylko przypadki spełniające definicję choroby zakaźnej.

 

Kleszcze występują powszechnie na terenie całego kraju. Żyją w miejscach lekko wilgotnych i obfitujących w roślinność (w lasach i na ich obrzeżach, na obszarach porośniętych wysoką trawą, na łąkach, pastwiskach, nad brzegami rzek i jezior, w parkach i na działkach). Dawniej miejscem ich występowania był przede wszystkim las, ale ostatnio coraz częściej można je spotkać także w miejscach wypoczynku rekreacyjnego (działkach, ogródkach przydomowych, parkach miejskich).

 

Z analizy danych epidemiologicznych dot. ww. jednostki chorobowej pochodzących z WSSE w Bydgoszczy zaobserwowano, iż do narażenia na kontakt z kleszczem najczęściej dochodziło na terenach zurbanizowanych – działki rekreacyjne, przydomowe ogródki, miejskie parki i inne tereny zielone  (54,6%). Szczególnie dużą grupę narażenia stanowili działkowcy - 94 chorych.

 

Kleszcze żywią się krwią zwierząt i ludzi. Atakując, znieczulają miejsce wkłucia, by spokojnie żerować nawet przez kilka dni. W czasie ukłucia i wyssania krwi, kleszcze zakażone bakteriami lub wirusami, przenoszą groźne choroby zakaźne – boreliozę, kleszczowe zapalenie mózgu.

 

Chorobę wywołują bakterie krętki z grupy Borrelia, wśród których jest znanych kilka podgatunków. Szacuje się, że co piąty kleszcz jest ich nosicielem.

 

Rezerwuarem zarazków jest około 300 gatunków ssaków (głównie gryzonie z rodziny nornikowatych i myszowatych; a także wolnożyjące jelenie, sarny, wilki, zwierzęta domowe: psy, konie, owce, krowy oraz niektóre gatunki ptaków).

 

Boreliozę przenoszoną przez kleszcze charakteryzuje występowanie objawów skórnych, stawowych, kardiologicznych i neurologicznych.

 

Objawy kliniczne są różne w zależności od czasu trwania choroby.

Często po ukąszeniu nie ma żadnych objawów. Jeśli objawy wystąpią, a najbardziej znanym jest w I fazie choroby rumień wędrujący, należy się zgłosić do swojego lekarza rodzinnego. Jeśli rumień pojawia się dwa dni po ukąszeniu i ma charakterystyczny wygląd i jest dużym rumieniem – takim, który zwykle sięga 5 cm lub go przekracza i ma charakterystyczne przejaśnienie w środku – to mamy rozpoznanie boreliozy gotowe.

 

Każda osoba z objawami rumienia wędrującego powinna zasięgnąć porady lekarza. Lekarz wdraża wtedy kurację antybiotykową. Leczenie trwa kilka tygodni.

 

Druga faza choroby (neuroborelioza) trwa od jednego do czterech miesięcy, a nawet ponad rok. Mogą jej towarzyszyć stany zapalne w stawach, sercu, ośrodkowym układzie nerwowym, zdarzają się napadowe bóle stawowo-mięśniowe, porażenia nerwów rdzeniowych, czaszkowych. Występuje przewlekłe, zanikowe zapalenie skóry, mogą pojawiać się objawy zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, zmiany neurologiczne w postaci zaburzeń czucia, mowy, pamięci, stany depresyjne.

 

Leczenie antybiotykami trwa parę miesięcy. Nie ma szczepionki przeciw boreliozie.

 

Aby stwierdzić, że przyczyną zachorowania jest borelioza, trzeba wykonać badanie diagnostyczne w kierunku oznaczenia przeciwciał w klasie IgM i IgG.

 

Nierozpoznana i nieleczona borelioza zagraża licznymi powikłaniami. Kobietom w ciąży grozi nawet poronienie i uszkodzenie płodu. W III etapie choroby oznacza się przeciwciała IgG, utrzymują się one przez wiele lat na stałym poziomie.

 

Przechorowanie boreliozy nie chroni przed ponownym zachorowaniem.

 

Jak się zabezpieczyć przed ukłuciem przez kleszcza?

- Przed udaniem się do lasu, czy miejsc wypoczynku rekreacyjnego (działkę, ogródka przydomowego, parku miejskiego należy zakryć jak największą powierzchnię ciała. A zatem założyć ubranie z długimi rękawami, długie spodnie, zakryte obuwie, nakrycie głowy, najlepiej ubranie w jasnych kolorach, bo na takim kleszcze najłatwiej zauważyć.

 

- Odzież po powrocie do domu należy porządnie wytrzepać na powietrzu lub nad wanną, a samemu - korzystając z pomocy drugiej osoby - uważnie się obejrzeć (zwłaszcza za uszami, pod kolanami, pachami, w okolicach intymnych, w pachwinach, pod biustem). Dobrze też po spacerze wziąć intensywny prysznic i umyć ciało szorstką gąbką, dzięki czemu mamy szansę pozbyć się kleszczy zanim opiją się naszą krwią. To istotne, ponieważ jeśli kleszcz będzie miał kontakt z naszą skórą powyżej 24 godzin, a jest zakażony prątkiem wywołującym boreliozę, to nam ją zapewne przekaże.  Jeśli kleszcza nie usuniemy z naszej skóry w ciągu 3 dni, to ryzyko zachorowania na boreliozę wynosi już 100%. Jeśli zaś pozbędziemy się go w miarę szybko, do zakażenia może nie dojść, choć zaobserwowano rozwinięcie się choroby nawet po kilkuminutowym ukąszeniu.

 

- Warto stosować odstraszające kleszcze repelenty.  Stosuje się je na odzież, nie na skórę (a zwłaszcza nie na skórę dzieci), środek odstraszający kleszcze może bowiem podrażniać, uczulać.  Kupując repelent warto dokładnie sprawdzić, by był to preparat ukierunkowany wyłącznie na kleszcze, a nie na komary, kleszcze, osy. Dobrym środkiem w walce z kleszczami jest DEET, czyli N,N – Dietylo- m- toluamid w stężeniu do 50% oraz permetryna, którą impregnuje się odzież. To substancja biobójcza. Jeśli kleszcz wejdzie na takie ubranie, ucieka lub ginie.

 

- Aby ograniczyć występowanie kleszczy w ogrodzie należy: prześwietlać lub wycinać zbędne krzewy i zarośla, regularnie kosić trawę, usuwać zarośla i chwasty rosnące wokół ogrodzeń działek i domów, ograniczać aktywność gryzoni.

 

Jak prawidłowo usunąć kleszcza? 

Trzeba to zrobić jak najprędzej. Na pewno nie należy smarować go w tym celu masłem czy polewać spirytusem salicylowym, benzyną bo to go podrażnia, powodując wymioty i intensywne wydzielanie śliny, przez które to wydzieliny człowiek zostaje zakażony. Najlepiej użyć pęsety, najlepiej dentystycznej, tzw. kleszcz-karty, przesuwając ją po skórze, albo gotowych zestawów, które można nabyć w aptece.

 

Kleszcza należy złapać np. pęsetą blisko przy skórze i wyciągnąć w całości energicznym ruchem do góry, nie wykręcać. Po usunięciu kleszcza trzeba zdezynfekować miejsce ukłucia.

 

Można też sprawdzić, czy kleszcz nie był zakażony boreliozą.

Po wyciągnięciu kleszcza trzeba włożyć go do zamykanego, strunowego woreczka, fiolki albo słoiczka i dostarczyć do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Brodnicy ( tel. 56 6974974), która przekazuje próbki do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Bydgoszczy. Najlepiej by kleszcz był w całości, ale można też przekazać tylko jego fragment. Jeżeli nie mamy czasu odwieźć go od razu, można przechować materiał przez dwa dni w lodówce albo zamrażarce.   

 

Czas oczekiwania na wynik badania wynosi ok. 7 dni. Pozwala ono wykluczyć zakażenie krętkami boreliozy. Koszt badania 249,96 zł.

 

Drugą chorobą niezwykle niebezpieczną, również przenoszoną przez kleszcze jest kleszczowe zapalenie mózgu. To choroba typowa dla obszarów Europy Centralnej oraz Wschodniej i Północnej Azji. Jest to choroba znacznie rzadziej występująca niż borelioza. Na terenie powiatu w latach 2016 - 2018 PSSE w Brodnicy nie zarejestrowała zachorowań. Kleszczowe zapalenie mózgu najczęściej występuje na Podlasiu, w Puszczy Białowieskiej, Knyszyńskiej, Mazurach, Suwalszczyźnie. Ale to nie znaczy, że my jesteśmy bezpieczni. Liczba przypadków w Polsce ostatnio się podwoiła. Sprzyjają temu zmiany klimatyczne, wiadomo, że wirus krąży w przyrodzie.  W naturalnych warunkach gospodarzami wirusa są drobne ssaki, a kleszcze są wektorem (przenosicielem), w którym również ma miejsce namnażanie się wirusa. Tu przyczyną zachorowań jest wirus. Leczenia przyczynowego brak, pozostaje jedynie leczenie objawowe. Brak leczenia przyczynowego i zjadliwość wirusa powodują, że choroba może doprowadzić nawet do śmierci pacjenta.

 

W odróżnieniu od boreliozy każde ukąszenie przez zakażonego kleszcza wprowadza wirusa natychmiast do organizmu, ponieważ wirusy są obecne w gruczołach ślinowych kleszcza, zaś w przypadku boreliozy zakażony kleszcz musi najpierw napełnić się krwią żywiciela i później odwrotnie wprowadza  swoją zakażoną treść pokarmową człowiekowi. Początek choroby przypomina grypę, ale druga faza jest znacznie cięższa. Wirusy mogą atakować mózg, i wywołać jego stan zapalny. Skutkiem tego może być gorączka do 40 stopni C, silne bóle głowy, zaburzenia świadomości, śpiączka. Dość często (38-58 %) dochodzi do uszkodzenia móżdżku, porażenia nerwów czaszkowych, szczególnie twarzowego, także splotu barkowego. Zdarzają się chorzy z długotrwałymi niedowładami, zanikami mięśniowymi, a także z upośledzeniem ruchów precyzyjnych rąk.

 

Do zakażeń wirusem kleszczowego zapalenia mózgu może również dojść podczas spożycia niepasteryzowanych produktów mlecznych od zainfekowanych zwierząt.

 

Przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest skuteczna szczepionka.

 

Podobnie jak podano wyżej można również zbadać kleszcza czy nie jest zainfekowany wirusem kleszczowego zapalenia mózgu. Koszt badania wynosi 273,06 zł.

 

Kto powinien rozważyć szczepienie? 

Najbardziej narażeni na zakażenie są pracownicy zatrudnieni przy eksploatacji lasów, stacjonujące w lasach wojsko, uczniowie szkół zawiązanych z gospodarką leśną, myśliwi, rolnicy, uczestnicy obozów, kolonii, turyści, zbieracze grzybów i jagód oraz ci wszyscy, którzy chodzą do lasu, parków, na działki rekreacyjne. Teraz jest idealny moment na przyjęcie pierwszej dawki. Drugą dajemy miesiąc-trzy po pierwszej, a trzecią 5-12 miesięcy później. Dwie pierwsze dawki gwarantują 99 % odporności na chorobę. Po 3 latach należałoby zastosować pierwszą dawkę przypominającą, kolejne dawki przypominające co 5 lat. Szczepionka jest sprawdzona, bo leśnicy, którzy szczepią się regularnie z racji zawodowych ekspozycji od momentu jej wprowadzenia (od 1994 r.) nie chorują.

 

Boimy się kleszcza?:

- Pamiętajmy o profilaktyce!

- Zaszczepmy się przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu!

- Na co dzień stosujmy zdrowy tryb życia, ponieważ tylko wtedy możemy zapewnić jak najlepsze funkcjonowanie naszego układu odpornościowego, który chroni nas przed zachorowaniami na choroby zakaźne.

 

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Brodnicy

Danuta Kowalkowska-Szramka

mgr biologii higienista epidemiolog

 

 

Podziel się z innymi:

Komentarze

Dodaj Komentarz

Użytkowniku, zapamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za zamieszczane treści na portalu Dzień Dobry Brodnica. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją naszego REGULAMINU. A jeżeli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas redakcja@ddbrodnica.pl lub użyj przycisku zgłoś komentarz!